Psysalons

Verslag bijeenkomst Psysalon Bergen op Zoom 23 september 2019 Thema: GGZ woonvormen in Bergen op Zoom

Ad Kolen, voorzitter van de Stichting Familieleden Psychiatrische Patiënten Westelijk Noord Brabant, opent de bijeenkomst en verwelkomt de 25 aanwezigen.

Bas van Batenburg, coördinator begeleid/beschermd wonen bij de GGZWNB en drie teamgenoten geven een presentatie over het thema. Beschermd wonen is een regeling voor ieder die niet meer zelfstandig kan wonen vanwege psychiatrische en/of psychosociale problemen. Beschermd wonen biedt 24 uur begeleiding; begeleid wonen minder. Cliënten komen via een aanmelding van het GGZ terrein, de huisarts of de OGGZ hier te wonen. Het team staat naast de bewoner en probeert vanuit de herstelvisie te kijken waar de cliënt naar toe wil werken. Hierbij wordt de vragenlijst van de positieve gezondheidsapp gebruikt. Deze bevat diverse levensgebieden. Uit de ingevulde lijst blijkt met welke gebieden de bewoner problemen heeft en dus hulp kan gebruiken.

Er wordt gewerkt met verschillende fasen. In de 1e fase staat de bewoner in het beginstadium van zijn herstelverhaal. Met name bewoners met een chronische aandoening zitten in de 2e fase. Fase 3 is gericht op resocialiseren, de laatste stap naar zelfstandig wonen, en werkt toe naar fase 4, de uitstroom. De fases volgen elkaar niet in een rechte lijn op; er kunnen ook stappen terug zijn in plaats van vooruit. Het team heeft de mogelijkheid tot het op -en afschalen van zorg. In fase 1 is soms even een klinische opname nodig waarna de cliënt weer terug kan keren naar de woonvorm. Bewoners krijgen behalve woonbegeleiding ook een behandelprogramma aangeboden. De specialistische behandelteams van de GGZWNB worden gekoppeld aan beschermd wonen.

GGZWNB kent drie woonvormen: De Kade, Broersblok en Koepelstraat.

De Kade aan de Karel Doormanlaan is twee jaar terug gestart met 6 bewoners. Nu zijn er twee groepen met 7 en 6 kamers en een blok met 15 appartementen. Die appartementen waren voorheen alleen bestemd voor mensen met autisme, maar zijn nu ook beschikbaar voor cliënten met uiteenlopende diagnoses. Bewoners van De Kade mogen onder invloed van drank en/of drugs zijn, maar ze mogen niet binnen gebruiken. De bewoners wordt een begeleidingsplan op maat aangeboden. Daarin wordt gedacht in mogelijkheden en kansen. De Kade werkt nauw samen met de wijkagent. De cliënt mag zijn dealer bellen. Er wordt weinig tot niet gedeald. Er zijn weinig dealers voor de deur, er is weinig agressie en daarmee ook weinig overlast voor de buurt. Voor de bewoners is dagbesteding niet verplicht. Er wordt gekeken naar wat kan en mogelijk is. De eerste zes bewoners kwamen letterlijk van de straat. Het team zorgt voor structuur. Dat krijgt vorm door bijvoorbeeld samen met bewoners de maaltijd te bereiden, door het feit dat bewoners deel van een groep uitmaken, door een beginnend kontact met een behandelaar. De behandelaar gaat over de medicatie, in samenspraak met de huisarts. Zo kan er indien nodig ook een korte klinische opname worden geregeld. Het team biedt zelf geen dagbesteding, maar probeert wel om de bewoners hiertoe te brengen als dat mogelijk is.

Broersblok bij supermarkt Dirk van den Broek is sinds 25 jaar een locatie van GGZWNB. Het is een rijtje woningen waar 25 bewoners in verschillende groepen wonen. Nieuw ingestroomde cliënten kunnen hier veel meer dan de oude doelgroep toewerken naar een fase uitstroom. Sommige bewoners volgen een programma dagbesteding en er is een programma voor koken en het schoonhouden van de eigen leefomgeving. Af en toe blowen wordt gedoogd. Dat mag geen overlast vormen voor de wijk. Bezien vanuit onze visie doen de cliënten het goed. Alcohol gebruik is meer geaccepteerd dan blowen. We zijn in gesprek met de buurt over dit onderwerp.

Reso Koepelstraat is een resocialisatieafdeling in een huizenblok waar 21 kamers zijn met een gedeelde keuken. De bewoners gebruiken niet. De begeleiding is een 12uurs voorziening van 8 tot 8 uur. Daarna is er een conciërge aanwezig. Cliënten moeten met hun hulpvraag kunnen wachten tot de volgende dag. Bewoners volgen een programma met 16 thema’s. Er wordt verwacht dat zij een dagbesteding hebben. Als dat niet zo is, worden ze erbij geholpen om die te krijgen. Sommigen gaan een opleiding volgen of een baan zoeken. We proberen ze tot goede huurders van verhuurder Stadlander te maken. Als dat niet lukt, kan er een stap terug worden gedaan. Soms hebben cliënten een laag IQ, waardoor ze niet zelfstandig kunnen wonen. Er wordt dan gekeken wat er mogelijk is. Bewoners van deze woonvorm zijn in maximaal twee jaar doorgestroomd naar de plek die bij hen past. Zij willen zelf ook wel door omdat ze af willen van de groep en de groepsgesprekken; ze willen op zichzelf wonen.Toegelicht wordt hoe het aanmeldteam werkt. Dat verschilt per locatie. De afhandeling van de aanmelding hangt af van hoe de indicatie gefinancierd wordt. De gemeente Bergen op Zoom is de opdrachtgever voor de GGZ woonvormen. De wachttijden variëren en zijn niet te voorspellen. Er wordt naar nieuwe bewoners nooit een datum genoemd.

Na de presentatie is er gelegenheid tot het stellen van vragen.

Hoe is het om met een dubbele problematiek te werken?

Bewoners van de woonvormen behoren tot de EPA doelgroep [EPA = Ernstige Psychiatrische Aandoeningen]. 70% van de bewoners heeft daarnaast ook een verslaving. Ook mensen die niet van hun verslaving af willen, kunnen in een woonvorm begeleid wonen. De leeftijd van de bewoners loopt uiteen van 18 tot 78 jaar. In woonvorm De Kade zit de oudste doelgroep. De jongste doelgroep met een leeftijd tussen de 20 en 30 jaar woont op de Reso Koepelstraat.

Hoe zit het met het erbij betrekken van de mantelzorg?

Als er familieleden/naasten van de bewoners zijn, worden die wel betrokken bij de begeleiding/behandeling. Hoewel er rekening mee wordt gehouden, wordt dit soms ook vergeten. Het team volgt de stappen van de cliënt. Het moet van de cliënt komen om familie/naasten erbij te willen hebben. Geprobeerd wordt om hierover met de cliënt in gesprek te gaan. Er is zeker aandacht voor de inbreng van familie/naasten. Die vinden bijvoorbeeld dat de cliënt eerst maar moet stoppen met drugsgebruik. Zo simpel is dat echter niet.

Komen er ook aanmeldingen vanuit justitie?

Justitie weet de GGZ woonvormen steeds beter te vinden. De gemeente Bergen op Zoom geeft de indicatie af. Er moet een binding zijn met de gemeente om een indicatie te kunnen krijgen. Het hele verzorgingsgebied van GGZWNB kan gebruik maken van beschermd wonen in Bergen op Zoom en Roosendaal.

Werkt de aanpak als een vaste formule?

Het is niet bekend of landelijk dezelfde werkwijze wordt gehanteerd als in de woonvormen in Bergen op Zoom. Verondersteld wordt dat er elders misschien accentverschillen zijn. Er zijn landelijk allerlei afspraken rondom beschermd wonen. De cliënten vallen onder de WMO, maar zouden ook onder de WLZ horen. Daarover is nu een discussie gaande. Er is een beweging die pleit voor het laatste. De GGZWNB is wat terughoudend om met die beweging mee te gaan vanwege het spanningsveld: wanneer bepaal je of een cliënt voor altijd 24 uur zorg nodig heeft? Dat staat eigenlijk haaks op de doorstroom fase in de woonvormen naar zelfstandig wonen. Het strookt niet met de herstelvisie.

Hoe verhoudt de GGZ zich tot verslaafdenopvang?

De GGZWNB had heel lang een dubbelaanbod bij de diagnose GGZ problematiek en verslavingsproblematiek. Nu komt er veel meer aandacht voor een geïntegreerde behandeling. Er wordt teruggekomen van het mantra ‘Alles moet naar de wijk’, dat ontstond door de overgang van de AWBZ naar de WMO. Per 1 januari 2020 ontstaat er met de ingang van de Wvggz (Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg) weer een nieuwe situatie voor mensen die door verslaving/psychiatrische problematiek overlast in de wijk veroorzaken. De Wvggz regelt dat gedwongen opname door interventie van een crisisteam wordt bepaald. De rechten van de cliënt en de stem van familie/naasten zijn in deze wet vastgelegd.

Wat voor mensen werken er bij de GGZ woonvormen?

Er werken heel veel verschillende medewerkers op verschillende niveaus: HBO SPH’ ers en verpleegkundigen, MBO ‘ers die nog studeren en die naast gediplomeerden actuele kennis uit hun studie kunnen inbrengen, ervaringsdeskundigen. Als bewoners van een woonvorm zelfstandig zijn gaan wonen, is er bij het FACT team een groep begeleiders die bij hen aan huis komen. Dat is een vorm van follow up zorg die aanvankelijk 2 keer per week plaats vindt en die geleidelijk wordt afgebouwd.

Hoe groot is de doorstroom naar zelfstandig wonen?

Voor sommige bewoners is de stap van fase 1 naar fase 3 in de woonvorm niet genomen. Het is zo dat sommige mensen meer dan twintig jaar op straat hebben gewoond. Ze functioneren aan de rand van de maatschappij. Twee jaar is nog te kort om te zeggen hoe de doorstroom eruit ziet. De GGZWNB moet daar zelf haar plek in vinden en is daarover in gesprek met de ketenpartners. Ergens ligt er een grens aan wat de doorstroom kan zijn. Wat is het hoogst haalbare? Er blijft een categorie bewoners voor wie permanent beschermd wonen de enige mogelijkheid is.

Hoe wordt er bekendheid aan de GGZ woonvormen gegeven?

Na twee jaar kan gezegd worden dat het een best practise is. Daar gaat ook meer ruchtbaarheid aan gegeven worden. Het project verdient het om over 2 jaar nog eens geëvalueerd te worden.

Verslag gemaakt  door Addy Bakx